Goed schrijven en de juiste pengreep

Het is belangrijk dat we schrijven bekijken vanuit een motorisch en procesmatig standpunt. Het doel is niet alleen mooi schrijven, maar ook soepel en vlot! Dit is zeer belangrijk wanneer een leerling naar het secundair onderwijs gaat, waar het schrijftempo danig opgevoerd wordt.

Als leerkracht in het basisonderwijs ben je vaak bezig met het schrijfproduct maar misschien minder met het schrijfproces. Geef je wel eens opmerkingen over de schrijfhouding, de pengreep, het schrijftempo…? Als leerlingen naar het secundair onderwijs gaan krijgen ze bijna alle verantwoordelijkheid over hun eigen handschrift. Bovendien wordt de snelheid sterk opgevoerd. Talrijke leerlingen raken daarbij in de problemen, hun handschrift wordt onleesbaar. Was het handschrift hun echter goed aangeleerd met veel aandacht voor het proces dan zouden deze snelheidsverhoging en vrijheid niet negatief voor hen hoeven uit te draaien.

Goed schrijven is:

• Goede leesbaarheid (=schrijfproduct)
• Goede ruimteverdeling tussen de letters onderling en tussen woorden en zinnen (= proces + product)
• Goede indeling van de ruimte binnen het papierformaat, d.i. de bladspiegel
• Goede houding en beweging tijdens het schrijven (= proces)
• Correcte pengreep (= proces)
• Behoorlijk tempo (= snelheid)

Een goede pengreep wil zeggen:

• het moet mogelijk zijn om soepel, vlot en met weinig inspanning de schrijfactiviteit uit te voeren
• de drie deelbewegingen (link = PDF met uitleg over deelbewegingen van het schrijven) van de schrijfbeweging moet mogelijk zijn

De perfecte driepuntsgreep afbeelding

De driepuntsgreep

Merkwaardig genoeg is er maar één pengreep die aan deze beide voorwaarden voldoet en dat is de driepuntsgreep. Het potlood rust op het bovenste kootje van de middelvinger en wordt gesteund door de zijkant van de duim. De wijsvinger ligt losjes en licht gebogen op het potlood. Middelvinger en ringvinger liggen aaneengesloten op de pink en ringvinger en de pink vormen een ontspannen en veerkrachtige basis voor de buig- en strekbewegingen van de overige drie vingers.

De spreiding van de steunvlakken over drie tegenover elkaar liggende steunpunten is hierbij het meest essentiële element en zorgt voor een goede integratie van de drie deelbewegingen.

De schrijvende hand beweegt de pen aldus ontspannen. Een lichte spierspanning is noodzakelijk om de pen vast te houden en om de weerstand tussen de penpunt en het papier te benutten. Teveel spierspanning, door de pen krampachtig vast te houden, veroorzaakt een grote weerstand bij het schrijven. Dit wordt zichtbaar als de gewrichten van de vingers wit kleuren doordat er te veel druk ontstaat.

Dit is de enige correcte pengreep, elke andere pengreep is steeds minder juist en moeilijker omdat de drie deelbewegingen niet echt mogelijk zijn. Bepaalde bewegingen zijn dan niet mogelijk en daardoor moeten andere spiergroepen en andere bewegingen meewerken om tot een handschrift te komen. Dit vergt meer inspanning en energie en zijn op termijn erg vermoeiend.

Het is belangrijk dat we vanaf het prille begin alle kinderen de juiste pengreep aanleren en hier zeer veel aandacht aan blijven besteden gedurende het hele leerproces van het schrijven.

Illustratie van schrijven

Leren schrijven, een hele opdracht!

Klik op onderstaande linken om alles te weten te komen over leren schrijven:

Icoon potlood in hand

Wat moet je kunnen om schrijfrijp te zijn

Een kind kan niet leren stappen als hij nog niet rechtop kan staan. Zo kunnen kinderen niet leren schrijven als zij niet aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Meer info

Icoon potlood in hand

Goed schrijven en de juiste pengreep

Het is belangrijk dat we schrijven bekijken vanuit een motorisch en procesmatig standpunt. Het doel is niet alleen mooi schrijven, maar ook soepel en vlot!

Meer info

Icoon potlood in hand

De juiste schrijfhouding

Zowel op school als thuis moet er extra veel aandacht besteedt worden aan het automatiseren van de juiste schrijfhouding.

Meer info

Icoon potlood in hand

Een goede schrijfmethode en schrijfmateriaal

Het is niet de bedoeling om hier 'dé' ideale schrijfmethode uit de doeken te doen. Evenmin willen we alle schrijfmethodes onderling vergelijken.

Meer info